Een man ging op een middag in 1423 met de kleinkinderen op pad in Haarlemmerhout. Voor de lol sneed hij wat letters uit een stukje beukenbast, en kwam op het idee dat met wat inkt de letters konden zorgen voor een afdruk op perkament. De boekdrukkunst was uitgevonden, en knecht Johann Gutenberg ging er met het idee vandoor richting Duitsland.

Johann Gutenberg

Johann Gutenberg

Een mythe, zo blijkt, want of Laurens Janszoon Coster (1370-1440) überhaupt bestaan heeft blijft de vraag. Zijn naam wordt nog wel eens genoemd als gaat om uitvinders van de boekdrukkunst, maar alleen in Nederland, en dan voornamelijk door zijn dorpsgenoten in Haarlem. In 1988 werd de Costerlegende door nieuw onderzoek definitief toegekend aan mythologische historie, en zowel het bestaan van Coster als zijn banden met Johann Gutenberg (1398-1468, niet alleen door Duitsland erkend als uitvinder van de boekdrukkunst) blijft onbevestigd.

Zijn gestalte op de Grote Markt in Haarlem

En toch prijkt zijn beeld in Haarlem, voor zijn vermeende huis op de Grote Markt 25. Maar het gezicht van dit beeld behoort niet de vermeend uitvinder toe, een gezicht dat immers niemand gekend had. De Vlaamse beeldhouwer Louis Royer (die ook het beeld van Rembrandt vereeuwigde op het Rembrandtplein) nam de vrijheid zijn eigen gezicht als leidraad te gebruiken voor het standbeeld, en creëerde een zelfportret dat al ruim 150 jaar dienstdoet als Coster.

Hoewel het bestaan van Laurens Janszoon Coster mysterieus blijft, zijn er wel degelijk feiten die in de richting wijzen van een Haarlemse boekdrukker van vóór Johann Gutenberg. Benieuwd naar het ware verhaal? Kijk dan hier voor feit en fictie omtrent de boekdrukkunst.

Tags: